Veenhuizen 2011 (geplaatst 12 augustus 2011)

zondag 7 augustus 2011
We hebben een paar nachten geboekt in Hotel Bitter & Zoet in Veenhuizen.

Veenhuizen is een bijzondere locatie. Het gebied rondom Veenhuizen was tot 1981 zelfs nog verboden terrein.
De gebouwen waarin het hotel is gerealiseerd, werden ruim een eeuw geleden gebouwd als hospitaalcomplex. Het ligt dan ook aan de Hospitaallaan.
Het hospitaal van weleer is verbonden met de historie van Veenhuizen: in 1822 kocht de ‘Maatschappij van Weldadigheid’ een aaneengesloten gebied van woeste gronden bij en rond Veenhuizen. Het doel was om hier een kolonie te stichten waar landlopers, bedelaars, weeskinderen en vondelingen uit de grote steden verplicht opgenomen konden worden. Om iedereen te kunnen herbergen werden drie carrékazernes gebouwd, die bekend worden als de drie gestichten. Zij die in de gestichten woonden, werden ook te werk gesteld bij het in cultuur brengen van het woeste land.

In de drie woningen, die nu het hotel vormen, woonden de geneesheer-directeur, de apotheker en was de apotheek gevestigd. Tot ongeveer 30 jaar geleden werden er zowel landlopers en bedelaars als het justitiepersoneel verpleegd.

Achter deze drie gebouwen staat het in 1893 gebouwde hospitaal. Al snel kreeg het hospitaal de bijnaam 'Gauw naar God', een cynische knipoog naar de tekst boven de deur 'Vertrouw op God'. Het gebouw doet nu dienst als gezondheidsacademie.
Tot zover de inleiding op Veenhuizen.

Nadat we de bagage in kamer 11 hebben gezet, verkennen we de directe omgeving.
We bezoeken het toeristisch informatiecentrum en het Glasmuseum.

Omdat het (nog) goed weer is, gaan we niet het Gevangenismuseum in. Dat bezoek stellen we uit naar een regendag, die volgens de weersverwachting ongetwijfeld zal komen.

Vanuit onze hotel lopen we de blauwe en rode route. We nemen een drankje op het terras van ons hotel en we besluiten te eten bij het café restaurant theater Het Verenigingsgebouw.

Ook dit gebouw heeft een historie. Het Verenigingsgebouw is een statig pand met een parkachtig aangelegde tuin en een lange oprijlaan, geflankeerd door een oeroude rode beuk. Het gebouw dateert uit 1922 en was ooit bedoeld als ontmoetingsplek voor het personeel van de rijkswerkinrichtingen in Veenhuizen.
Buiten op het terras vieren we met z'n tweeën happy hour: een lekker glaasje wijn, een Vienna bier (van de plaatselijke bierbrouwij Maallust) en een mandje stokbrood met pesto en kruidenboter. Daarna gaan we naar binnen om te eten. Het is smullen geblazen.

Na een heerlijk kopje koffie lopen we terug naar ons overnachtingadres. We krijgen buienalarm op onze smartphone. Omdat de donkere lucht steeds dichterbij komt, lopen we de laatste 100 meter hard om droog over te komen. Dat lukt net niet.

We zijn te laat op de kamer om de samenvattingen van Studio Sport te zien. Op Teletekst lezen we, dat AZ met 3-1 van PSV heeft gewonnen. Dat is een verrassing.

maandag 8 augustus 2011
Volgens de weersverwachting houden we het vandaag niet droog. Dat betekent, dat we vandaag in ieder geval het Gevangenismuseum gaan bezoeken.

Na het ontbijt kopen we toegangskaartjes voor het museum. We nemen ook een kaartje voor een rondleiding op het cellencomplex De Rode Pannen. Met die rondleiding beginnen we vandaag.

Het complex dateert uit 1860. Het is tot 31 maart 2008 in gebruik gebleven. De zwaarste criminelen waren hier 'te gast'.
De gids vertelt, dat het een politieke beslissing is geweest om de gedetineerden meer in het westen van het land onder te brengen omdat de familie anders te ver moest reizen om hun 'geliefde' te bezoeken. Het gevolg was, dat er een nieuwe - erg grote - gevangenis moest worden gebouwd (staat inmiddels in Zoetermeer). De cellen in Veenhuizen werden ontvolkt en de toch al schaarse werkgelegenheid in Drenthe kreeg hierdoor een flinke knauw.

Een gids, die 40 jaar als bewaarder van de échte criminelen in dit complex heeft gewerkt, leidt ons rond. We worden via een sluis binnen gelaten. We zien de cellen waarin de zware jongens hun straf moesten uitzitten. We nemen ook een kijkje in de isoleercel en op de luchtplaats.

Na deze indrukwekkende rondleiding worden we weer 'vrijgelaten'. Het zonnetje schijnt. We blijven daarom buiten om de gele wandelroute te lopen. Deze route loopt onder meer langs één van de drie nog bestaande middenhuisboerderijen. Het kenmerk van dit type is, dat in het midden het verhoogde woonhuis is gesitueerd. Aan de ene kant een deel voor landbouw, aan de andere kant een deel voor veeteelt.
Deze boerderij - gebouwd door Rijksbouwmeester Willem Metzelaar - komt alleen in Veenhuizen voor. Rondom elk van de drie gestichten werden 8 hoeves gebouwd waar landlopers tewerkgesteld konden worden.
De gele route loopt ook langs de begraafplaats (in de volksmond Het Vierde Gesticht) van de 'verpleegden'.
In de tijd van de Maatschappij van Weldadigheid werden verpleegden anoniem begraven. Doden werden in de hangmat, als zij gestorven waren aan een besmettelijke ziekte, naar de begraafplaats gedragen en in een massagraf gelegd. In dit massagraf liggen ca. 13.000 verpleegden. Tot 1951 (dus 60 jaar geleden) werd nog op deze manier begraven!

Bij terugkomst drinken we koffie (met Drentse koek) op het terras en nemen we een kop soep van de dag.

De verwachte regen komt steeds dichterbij. Daarom gaan we na de lunch het Gevangenismuseum in. In het museum wordt de geschiedenis van het straffen door de eeuwen heen verteld. Elk gesticht (er waren 3 gestichten, zoals hiervoor aangegeven is het 4e de begraafplaats!) van de dwangkolonie kon ca. 1.200 mensen herbergen, maar vaak waren het er veel meer. In groepen van tachtig personen leefde men in benauwde zalen van 10 bij 15 meter. Hygiëne, privacy, bewegingsvrijheid en frisse lucht waren er nauwelijks.

Na het museumbezoek gaan we op weg naar de bierbrouwerij Maallust. De brouwerij is vandaag weliswaar voor publiek gesloten, maar we krijgen van de eigenaar toch toestemming om binnen een kijkje te nemen. Het blijkt dezelfde eigenaar te zijn als die van de brouwerij waar we in Gramsbergen in 2009 van een heerlijk biertje met de naam Mommeriete rook bock genoten.

We lopen vervolgens terug naar ons hotel. We kleden ons om en we rijden met de auto naar Norg, waar we in het Wapen van Norg wat drinken en eten.

dinsdag 9 augustus 2011
We rijden naar Appelscha. Daar is het Nationaal Park Drents-Friese Wold. In het bezoekerscentrum neuzen we wat rond. Daarna lopen we De Bultwandeling (rode paaltjes).

We besluiten onze wandeling met een kopje koffie in het restaurant van het bezoekerscentrum.

Op de terugweg nemen we een kijkje in het informatiecentrum van Natuurmonumenten: Fochteloërveen. De lucht is donker, de wind waait hard over het veengebied. Toch willen we hier ook nog een ommetje maken. Volgens een beschrijving is er een rondje van 4 kilometer. Die paar kilometer kunnen er voor vandaag zeker bij.

Voordat een hevige bui losbarst zijn we bij de auto. We rijden terug naar ons hotel, waar we oom John en tante Laura tegen zessen verwachten voor een lekker etentje.

woensdag 10 augustus 2011
Na het ontbijt checken we uit en gaan richting huis.
We kijken terug op een paar fijne dagen in deze bijzondere omgeving. Dat is dan ook de reden, dat het gebied in 2010 is voorgedragen voor plaatsing op de Werelderfgoedlijst.